ยั่วน้ำลายด้วย "มะหลอด" ไทเลยไม่มีใครไม่รู้จัก

share on:

ไทเลยคงไม่มีใครไม่รู้จัก “มะหลอด” ที่ผลสุกจะมีสีส้มอมแดงจนถึงแดงเข้ม รสชาติเปรี้ยวที่ใครได้กินแล้วต้องซี๊ด น้ำลายไหลตามๆกัน วันนี้ทีมงานหาข้อมูลเกี่ยวกับ “หมากหลอด” มาฝาก

มะหลอดเป็นผลไม้พื้นบ้านที่พบมากในพื้นที่ภาคเหนือ อีสาน และใต้ ให้ผลปีละครั้งในช่วงฤดูร้อนเท่านั้น ปัจจุบันชาวบ้านมักจะโค่นต้นทิ้ง เพราะไม่ใช่พืชเศรษฐกิจ อีกทั้งรสชาติผลที่เปรี้ยวและฝาดมาก ไม่ถูกปากคนรุ่นใหม่ แต่จากการวิจัยพบว่า ผลไม้ชนิดนี้มีคุณค่าทางอาหารสูงมาก

malod-xBussข้อมูลอย่างเป็นทางการ
ชื่อสมุนไพร : สลอด
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Croton tiglium Linn.
ชื่อสามัญ : Purging Croton, Croton Oil Plant
ชื่ออื่น ๆ : สลอดต้น, หมากหลอด, หมากทาง, หมากยอง, มะข่าง, มะคัง, มะตอด, หัสคืน, ลูกผลาญศัตูร

เป็นไม้ผลในวงศ์ Elaeagnaceae ในไทยพบมากทางภาคเหนือ เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง มีเกล็ดละเอียดสีเทาหรือสีเงินอยู่ทั่วไป แผ่นใบสีเขียว ด้านล่างสีน้ำตาล มีเกล็ดเงินติดอยู่ ดอกออกเป็นช่อกระจุก ดอกย่อยสีเหลืองอ่อน ผลทรงรีหรือรูปไข่ เมื่ออ่อนสีเขียว มีจุดสีขาวหรือสีเงินบนผล เมื่อสุกสีแดงหรือส้มแดง มีสองชนิดคือ ชนิดเปรี้ยว ผลใหญ่ สุกเป็นสีเหลืองส้ม มีรสเปรี้ยว และชนิดหวาน ผลเล็กกว่า สีอ่อนกว่า รสหวานอมฝาด เมล็ดสีน้ำตาลเป็นพู

มะหลอดชนิดเปรี้ยวนิยมบริโภคสดเป็นผลไม้ การนำไปแปรรูปมีน้อย ทางภาคเหนือนำไปทำส้มตำ นอกจากนั้น ยังมีสรรพคุณเป็นยาฝาดสมาน ยาระบาย แก้ท้องผูก เถาใช้แก้ไข้พิษ เปลือกต้นช่วยขับเสมหะ ดอกใช้แก้ริดสีดวงจมูก แก้ปวดศีรษะ และใช้ร่วมกับสมุนไพรอื่นใช้ทำยาแก้ปวด แก้นิ่วได้

ลักษณะของมะหลอด

  • ต้นมะหลอด เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง ลำต้นและกิ่งมีเกล็ดสีเทาหรือสีเงิน

มะหลอด

  • ใบมะหลอด เป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน ลักษณะของใบเป็นรูปรีหรือรูปรีแกมหอก ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเรียบ แผ่นใบด้านบนมีสีเขียวอมน้ำเงินเกลี้ยง ส่วนด้านล้างมีเกล็ดเล็ก ๆ สีน้ำตาลทั่วไป กว้างประมาณ 3.5-4.5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 6-12 เซนติเมตร และก้านใบยาวประมาณ 0.8-1.2 เซนติเมตร
  • ดอกมะหลอด จะออกดอกเป็นกระจุกตามง่ามใบ ยาวประมาณ 1-2 เซนติเมตร ดอกเป็นดอกแบบสมบูรณ์เพศหรอมีดอกเพศเมียปะปนรวมอยู่ด้วย ลักษณะของกลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นหลอดคล้ายสันเหลี่ยม มีความยาวประมาณ 0.5 เซนติเมตร ที่ปลายแยกเป็น 5 กลีบ มีเกสรตัวผู้ 5 อัน ติดอยู่กับหลอดท่อดอก
  • ผลมะหลอด รูปมะหลอดมีลักษณะมีหลายรูปทรง อาทิ ผลรูปรี รูปไข่ รูปกรวย รูปลูกแพร์ และรูปทรงกระบอก ยาวประมาณ 1-2 เซนติเมตร ลักษณะโดยรวมจะคล้าย ๆกับมะเขือเทศราชินี ผิวเปลือกจะสากเล็กน้อย มีจุดสีขาวสีสีเงินบนผล ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อผลสุกแล้วจะมีสีแดงเข้ม หรือแดง หรือส้มแดง หรือสีเหลือง มีรสเปรี้ยว ฝาดจนถึงหวาน ใช้รับประทานเป็นผลไม้ได้ และในผลมีเมล็ดสีน้ำตาลเหลือง ลักษณะเมล็ดหัวท้ายแหลมยาวรี ตัวเมล็ดเป็นพู (ร่อง) โดยเมล็ดหนึ่งจะมี 8 พู

มะหลอด จะมีอยู่ด้วยกัน 3 รส โดยทุกรสจะมีรสฝาดรวมอยู่ด้วย ซึ่งได้แก่ มะหลอดส้มจะมีรสเปรี้ยว สีผลออกส้มใส, มะหลอดหวาน มีสีค่อนข้างแดงเข้ม หารับประทานได้ยาก, และมะหลอดก๋ำปอ มีรสไม่เปรี้ยวและไม่หวานมาก อย่างไรก็ตามก่อนนำมารับประทานต้องทำให้นิ่มก่อน ด้วยวิธีการนวดหรือคลึง เพราะจะช่วยลดความฝาดลงไปได้เยอะ แถมยังช่วยแยกเมล็ดออกมาได้ง่ายขึ้นอีกด้วย

มะหลอด เป็นผลไม้ที่บางคนคงไม่รู้จักหรือไม่เคยได้ยิน เพราะเท่าที่ทราบก็คือผลไม้ชนิดนี้เป็นผลไม้ของทางภาคเหนือ โดยจะออกดอกออกผลในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ เมื่อยามที่ผลมันสุก ต้นจะดูสวยงามเต็มไปด้วยผลที่มีสีแดงสด สีส้ม สีเหลือง สีเขียว คละเคล้ากันไป เห็นแล้วน่ารับประทาน แต่น่าเสียดายที่ผลไม้ชนิดนี้ยังไม่นิยมปลูกกันอย่างแพร่หลาย ทำให้มีผลผลิตจำหน่ายเข้าสู่ตลาดน้อยมาก และมักพบเห็นวางจำหน่ายตามตลาดในจังหวัดรอบนอกตามชนบท ทำให้ไม่เป็นที่รู้จักเหมือนผลไม้ชนิดอื่น และยังไม่มีการส่งเสริมการปลูกอย่างจริงจัง ซึ่งในปัจจุบันค่อนข้างจะหากได้ยากขึ้นทุกที

สรรพคุณของมะหลอด

  1. ช่วยบำรุงหัวใจ (ดอก)ลูกมะหลอด
  2. ช่วยบำรุงเนื้อหนังให้สมบูรณ์ (ใบ)
  3. มะหลอด สรรพคุณช่วยคุมธาตุในร่างกาย (ผล,ดอก)
  4. ช่วยแก้โรคตา (ดอก)
  5. สรรพคุณ มะหลอดช่วยแก้อาการคลื่นเหียนอาเจียนได้ (ผล)
  6. ช่วยแก้อาการปวดศีรษะ (ดอก)
  7. ช่วยแก้ไข้พิษ (เถา)
  8. ช่วยขับเสมหะ (เปลือกต้น)
  9. ทั้งต้น ใช้ต้มอาบแก้อาการใจสั่นได้ (ทั้งต้น)
  10. ผลสุกมะหลอดใช้เป็นยาระบายอ่อน ๆ (ผลสุก)
  11. ช่วยแก้อาการบิดและอาการท้องผูกในเด็ก (ผลสุก)
  12. ตำรับยาพื้นบ้านชาวล้านนาใช้เนื้อในเมล็ดผสมกับเหง้าสับปะรด 7 แว่น กับสารส้มขนาดเท่าหัวแม่มือ นำไปต้มเป็นน้ำดื่มช่วยแก้โรคนิ่วได้ (เนื้อในเมล็ด)
  13. ดอกใช้แก้ริดสีดวงจมูก (ดอก)
  14. ผลดิบใช้เป็นยาฝาดสมาน (ผลดิบ,ดอก)
  15. รากใช้ผสมรากเติ่ง นำไปแช่เหล้าที่ทำจากข้าวเหนียวตำ ใช้กินแก้อาการปวดกระดูก ปวดหัว หรืออาการเข่าเดินไม่ได้ (ราก)
  16. ดอกใช้เข้าเครื่องยา (ดอก)

ข้อเสียของผลมะหลอด คือสุกแล้วจะเก็บไว้ได้ไม่นาน แต่มีวิธีถนอมอาหารแบบง่ายๆ โดยนำผลมาล้างน้ำสะอาด แล้วแช่ในน้ำที่ใส่น้ำแข็ง ทิ้งไว้ 10-15 นาที ก็ใส่ขวดโหลที่เตรียมไว้ โรยน้ำตาลทรายขาวลงไป ใช้อัตราส่วนผลมะหลอด 3 ส่วน และน้ำตาลทราย 1 ส่วน ทำเป็นชั้นๆ ก่อนจะปิดฝาก็ให้โรยน้ำตาลทรายก่อน เพื่อป้องกันเชื้อรา ตั้งทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้อง 1-2 วัน ค่อยเก็บเข้าตู้เย็น วิธีนี้จะเก็บรักษาผลมะหลอดไว้ได้นานกว่า 6 เดือน

เมื่อจะรับประทานก็ทำได้หลายรูปแบบ เช่น นำน้ำมาดื่ม จะมีรสเปรี้ยวอมหวาน ส่วนผลปั่นเป็นน้ำผลไม้ รสเปรี้ยวและความฝาดจะลดลง หรือจะแปรรูปเป็นไอศครีมก็ได้ และยังสามารถพัฒนาการแปรรูปในเชิงอุตสาหกรรมได้อีกด้วย

Comments

comments